مقالات

ظرفیت نگهداری در شرکت‌های بیمه

+ 0
- 0

ظرفیت نگهداری در شرکت‌های بیمه

علی صلاحی‌نژاد
عضو انجمن حرفه‌ای صنعت بیمه
ریسک، دلیل وجود بیمه است و بدون ریسک، بیمه مفهوم وجودی خود را از دست می‌دهد. به‌طور‌کلی می‌توان گفت، بیمه با مفهوم ریسک عجین شده و ادامه فعالیت‌های آن منوط به مدیریت بهینه ریسک است. در همین راستا و برای اینکه شرکت‌های بیمه‌ای بتوانند به فعالیت بیمه‌گری خود ادامه دهند و بتوانند به تعهدات خود در قبال پوشش‌های پذیرفته شده و بیمه‌گذاران عمل کنند باید برنامه‌های مشخصی برای مدیریت ریسک‌ فعالیت‌های بیمه‌گری خود، داشته باشند.  نهاد(های) ناظر در کشورهای مختلف، اقدام به ایجاد محدودیت‌هایی برای پذیرش ریسک، در شرکت‌های بیمه‌ای می‌کند. به این صورت که نهاد ناظر با در نظر گرفتن معیارهای مشخصی اقدام به تعیین سقف مجازی برای پذیرش هر ریسک (بیمه‌نامه) می‌کند. این سقف مجاز همان ظرفیت نگهداری در شرکت‌های بیمه است. تعیین این سقف اصولا باید بر اساس سرمایه و ذخایر آزاد

(Free Reserves) شرکت باشد که در ادامه درخصوص مفهوم آن، اهمیت و نحوه محاسبه‌اش بحث می‌شود. 
ظرفیت نگهداری در شرکت‌های بیمه عبارت است از میزانی از ریسک و متناسب با توان مالی شرکت که شرکت بیمه می‌تواند در هر رشته، در هر بازار و در هر منطقه قبول کند. به‌عبارتی ظرفیت نگهداری مشخص می‌کند که شرکت بیمه در هر ریسک (بیمه‌نامه) چه میزان از ارزش موضوع بیمه را می‌تواند نزد خود نگهداری و بقیه آن را باید به شرکت‌های واجد شرایط اتکایی کند. در واقع ظرفیت نگهداری امکانی را برای شرکت بیمه فراهم می‌آورد که شرکت بیمه بتواند در بدترین حالت‌ها (worst-case scenarios) نیز توانایی پرداخت خسارت به بیمه‌گذاران را داشته باشد. 
تعیین ظرفیت نگهداری برای شرکت‌های بیمه، منجر به این خواهد شد که از تمرکز ریسک در شرکت‌های بیمه‌ای جلوگیری شود. همچنین تعیین این ظرفیت توسط نهاد ناظر، امکانی را برای شرکت‌های بیمه‌ای فراهم می‌کند که بتوانند توازن مطلوبی را بین میزان ریسکی که می‌توانند نزد خود نگهداری و میزان ریسکی که باید اتکایی کنند، برقرار شود. برقراری این توازن باعث می‌شود که شرکت‌های بیمه به میزان منابع خود، ریسک نگهداری کنند؛ به‌طوری‌که: 
1. حق‌بیمه زیادی به علت واگذاری اتکایی از شرکت خارج نشود.
2. در صورت بروز حادثه نیز شرکت‎‌های بیمه، خسارت‌های هنگفتی را متحمل نشوند.
اساسا ظرفیت نگهداری در شرکت‌های بیمه باید به‌صورت درصدی از سرمایه و ذخایر آزاد شرکت‌ها تعیین ‌شود. این درصد در کشورهای مختلف و بر اساس نوع رشته متغیر است. به طور مثال ظرفیت نگهداری شرکت‌های بیمه در ایالات‌متحده 10 درصد حقوق صاحبان سهام در نظر گرفته می‌شود. در صنعت بیمه در ایران نیز ظرفیت نگهداری شرکت‌های بیمه، بر اساس ماده 2 آیین‌نامه شماره 1/55، «نحوه نظارت بر امور بیمه‌های اتکایی موسسات بیمه مستقیم» و به‌این‌صورت تعیین می‌شود:
حداکثر ظرفیت نگهداری مجاز موسسه بیمه از هر بیمه‌نامه یا هر ریسک، معادل 20 درصد مجموع سرمایه پرداخت شده، اندوخته‌ها و ذخایر فنی سهم نگهداری (به استثنای ذخیره خسارت معوق و ذخیره ریاضی) هستند. بر اساس این آیین‌نامه صدور بیمه‌نامه برای ریسک‌هایی که ارزش آنها بیش از سقف ظرفیت نگهداری موسسه بیمه باشند، صرفا در صورتی مجاز است که موسسه بیمه، برای بخش مازاد آن پوشش اتکایی تحصیل کرده باشند. به طور مثال شرکتی که دارای سقف نگهداری 100 میلیارد تومان است اگر بخواهد مورد بیمه‌ای به ارزش 150 میلیارد تومان را بیمه کند باید مبلغ 50 میلیارد تومان آن را، به‌صورت اجباری، به شرکت‌های واجد شرایط اتکایی کند. اصولا باید ارتباطی بین ظرفیت نگهداری و مجموع ریسکی که هر شرکت می‌تواند تقبل کند وجود داشته باشد. این ارتباط در تبصره 3 ماده 2، ویرایش جدید آیین‌نامه نحوه محاسبه ظرفیت نگهداری در شرکت‌های بیمه (آیین‌نامه شماره 1/55) در نظر گرفته شده است. تبصره 3 ماده 2 این آیین‌نامه بیان می‌کند، پذیرش و نگهداری مجموع ریسک‌های موسسه بیمه، بر اساس ضوابط مندرج در آیین‌نامه نحوه محاسبه و نظارت بر توانگری مالی موسسات بیمه (آیین‌نامه 69) خواهد بود. به‌عبارتی، آیین‌نامه شماره 1/55 علاوه‌بر محدود کردن میزان پذیرش ریسک (در هر بیمه‌نامه) برای اطمینان از توانایی شرکت، در ایفای تعهدات خود در قبال مجموع ریسک‌های پذیرفته شده، این ارتباط را بین این دو آیین‌نامه برقرار کرده است.  این تبصره باعث شده در‌صورتی‌که یک شرکت بیمه با رعایت سقف ظرفیت نگهداری میزان زیادی از ریسک‌ها را تحت پوشش خود قرار دهد، این مقدار ریسک پذیرفته شده، خود را در سطح توانگری مالی شرکت نشان دهد و در‌صورتی‌که بین مجموع ریسک‌های پذیرفته شده و سرمایه شرکت توازنی منطقی برقرار نباشد، سطح توانگری شرکت پایین آمده و شرکت باید برای جبران تعهدات، اقداماتی که در آیین‌نامه شماره 69 به تفصیل بیان کرده است را انجام دهد. بنابراین نهاد ناظر می‌خواهد با دو ابزار سقف ظرفیت نگهداری و سطح توانگری مالی، شرکت‌های بیمه را در مدیریت بهینه ریسک بیمه‌گری یاری کند. آیین‌نامه نحوه محاسبه ظرفیت نگهداری شرکت‌های بیمه به‌رغم اینکه تاثیر بسزایی در مدیریت ریسک شرکت‌های بیمه در حمایت از حقوق بیمه‌گذاران و بیمه‌شدگان دارد اما ایراداتی نیز درخصوص نحوه محاسبه آن وجود دارد. این ایرادات و اشکالات عبارتند از:
1. نحوه محاسبه ظرفیت نگهداری: در محاسبه ظرفیت نگهداری شرکت‌های بیمه باید سرمایه و ذخایر آزاد (Free Reserves) شرکت‌های بیمه مبنای تعیین ظرفیت نگهداری باشد. این در صورتی است که نحوه محاسبه ظرفیت نگهداری در شرکت‌های بیمه و بر اساس آیین‌نامه شماره 1/55، مجموع سرمایه پرداخت شده، اندوخته‌ها و ذخایر فنی سهم نگهداری (به استثنای ذخیره خسارت معوق و ذخیره ریاضی) در نظر گرفته می‌شود. ایراد این نحوه محاسبه این است که ذخیره خسارت سهم نگهداری که برای جبران خسارت ریسک‌های پذیرفته شده نگهداری شده است نیز به عنوان ذخایر آزاد در نظر گرفته شده و در محاسبه ظرفیت نگهداری دخیل می‌شود.
2. عدم تعیین ظرفیت نگهداری با توجه به ماهیت و نوع رشته بیمه‌ای: ظرفیت نگهداری شرکت‌های بیمه به‌صورت 20 درصد مجموع سرمایه پرداخت شده، اندوخته‌ها و ذخایر فنی سهم نگهداری محاسبه شده و این مقدار، برای تمامی رشته‌ها به‌صورت یکسان در نظر گرفته می‌شود و در آن اشاره‌ای به نوع رشته بیمه‌ای، دوره زمانی بیمه‌نامه نمی‌شود و کیفیت ریسک نیز مورد توجه قرار نمی‌گیرد. در بحث کیفیت ریسک باید به این نکته اشاره کرد که برخی ریسک‌ها نظیر هواپیما یا کشتی به مراتب خطرناک‌تر از ریسک‌های اموال هستند و این در حالی است که این مورد در آیین‌نامه شماره 1/55 مورد توجه قرار نگرفته است.

عملیات حسابداری بیمه های اتکایی

+ 0
- 0

عملیات حسابداری بیمه های اتکایی

بخش اتکایی معمولا یکی ازمهمترین بخش ها در شرکت های بیمه است و نقش مهمی در میزان اعتبار و توانایی شرکتهای بیمه ایفا می کند. ماهیت و تفاوت واهمیت عملیات بیمه های اتکایی و همچنین ضرورت ایجاد زمینه لازم برای ارزیابی عملکرد فنی و نتایج فعالیت های اتکایی موجب شده تا در شرکت های بیمه حسابداری عملیات اتکایی به عنوان بخش جداگانه ای از حسابداری عملیات عمومی و مستقیم بیمه ای فعالیت کند گرچه با توجه به میزان و نوع فعالیت بخش اتکایی وظایف مربوط به حسابداری اتکایی متفاوت است ولی در یک دسته بندی کلی وظایف حسابداری اتکایی به شرح زیر شمرده می شود:

1)ثبت و نگهداری حساب های بین شرکت بیمه و بیمه گران اتکایی

2)صدور اسناد حسابداری مربوط به دریافت ها و پرداخت ها با بیمه گران اتکایی

3)تعیین مانده بدهی یاطلب بیمه گران اتکایی و تصفیه حساب نهایی

4)تهیه صورت ریز دفاتر معین بیمه گران اتکایی و گزارش آنها در مقاطع زمانی مختلف

5)تهیه گزارش از مانده حساب بیمه گران اتکایی برای ارائه به بخش اتکایی

6)تهیه گزارش های مختلف از آمار عملکرد اتکایی به تفکیک بیمه گران اتکایی در خصوص حق بیمه خسارت و...

7)نگهداری حساب ذخایر فنی مربوط به عملیات اتکایی

8)تفکیک و نگهداری حساب های اتکایی بر اساس قرارداد و رشته های بیمه ای

به طور کلی در قراردادهای بیمه ای علاوه بر شرایط بیمه ای در خصوص نحوه عملیات حسابداری نیز پیشبینی های لازم صورت میگیرد که بیمه گذار
و بیمه گر اتکایی ملزم به رعایت آنها هستند که این پیشبینی ها شامل صورت حسا بها تعدیلات مشارکت در منافع ....است که
اطلاعاتی از جمله اطلاعات فنی بیمه ای اطلاعات ذخائر فنی و اطلاعات مالی
و...گنجانده شده است.صورت حساب های تنظیم شده مبنایی برای واحد حسابداری اتکایی جهت صدور اسناد حسابداری و همچنین نگهداری حسابهای بیمه گران اتکایی است.با توجه به این که درقراردادهای واگذاری شرکت بیمه واگذارنده بخشی از پرتفوی خود رابه بیمه گر اتکایی واگذار میکند از اینرو شرکت بیمه واگذارنده حق بیمه این گونه قراردادها را در هزینه های بیمه گری طبقه بندی می کند و بیمه گر اتکایی این پرتفوی را به عنوان درآمد بیمه گری طبقه بندی میکند.

حق بیمه اتکایی برای شرکت بیمه واگذارنده هزینه و برای بیمه گر اتکایی
درآمد است.شرکت های بیمه به منظور ایجاد شفافیت بیشتر برای استفاده کنندگان ازصورت های مالی مکلف به گزارش جداگانه معاملات بیمه مستقیم واتکایی هستند.

سرفصل حق بیمه اتکایی در دفاتر بیمه گذارحق بیمه اتکایی واگذاری و در
دفاتر بیمه گر اتکایی حق بیمه اتکایی قبولی است.

کارمزد اتکایی در دفاتر بیمه گذار به عنوان درآمد ودر سرفصل کارمزد
اتکایی واگذاری ثبت میشود و در دفاتر بیمه گر اتکایی به عنوان هزینه ودر سر فصل کارمزد اتکایی قبولی و از ابتدای پوشش بیمه ای شناسایی و ثبت می شود.

شرکت بیمه گذار درچهارچوب شرایط و مهلت قراردادی که حداقل بین 30 تا 90 روز پیشبینی می شود یا براساس صورت حساب های تنظیمی از سوی شرکت بیمه گذار در مدت زمانی که طبق عرف بین چندروز تا چند هفته نسبت به پرداخت حق بیمه اقدام کند که ثبت های زیر با فرض غیر نقدیبودن انجام می پذیرد و سپس ثبت های مربوط به تصفیه و دیگر موارد انجام می شود.ثبتهای حسابداری مربوط به بیمه اتکایی و سر فصل های آن مطابق با استاندارد 28 صورت میگیرد.

الف)ثبت های حسابداری درشرکت بیمه واگذارنده (عملیات اتکایی واگذاری)

1-ثبت حسابداری واگذاری
اتکایی توسط شرکت بیمه وا گذارنده

بدهکار بستانکار

حق بیمه اتکایی
واگذاری xxx


بیمه گر اتکایی
xxx

بابت منظور نمودن حق بیمه
اتکایی به حساب بیمه گر اتکایی

 

2-ثبت حسابداری شناسایی کارمزد اتکایی توسط شرکت بیمه واگذارنده

بدهکار بستانکار

بیمه گر اتکایی xxx

درآمد کارمزد
اتکایی واگذاری xxx

بابت منظور نمودن به
کارمزد اتکایی به حساب بیمه گر اتکایی

درآمدکارمزد اتکایی واگذاری در زمان شروع قرارداد اتکایی وهمزمان با ثبت اولیه مربوط به دریافت پوشش اتکایی شناسایی شده و در حساب ها ثبت می
شود .

ب)ثبت های حسابداری درشرکت بیمه اتکایی(عملیات اتکایی قبولی)

3-ثبت حسابداری اتکایی قبولی در دفاتر بیمه گر اتکایی

بدهکار بستانکار

شرکت بیمه واگذارنده xxx

حق بیمه اتکایی قبولی xxx

بابت منظور نمودن حق بیمه اتکایی قبولی به حساب بیمه گر واگذارنده

4-ثبت حسابداری شناسایی کارمزد در دفاتر بیمه گر اتکایی

بدهکار بستانکار

هزینه کارمزد اتکایی قبولی xxx

شرکت بیمه واگذارندهxxx

بابت منظور نمودن کارمزد اتکایی قبولی به حساب بیمه گر واگذارنده

هزینه کارمزد اتکایی قبولی نیز در زمان شروع قرارداد اتکایی و هم زمان با ثبت اولیه مربوط به قبول ارائه پوشش اتکایی شناسایی شده ودر حساب ها ثبت می شود.

 

ج)ثبت های حسابداری مربوط به پرداخت خسارت در قراردادهای اتکایی

در صورت وقوع حادثه وانجام اقدامات لازم از سوی شرکت بیمه واگذارنده برای پرداخت خسارت به بیمه گذارسهم بیمه گر اتکایی از خسارت نیز مطابق با قرارداد فیمابین محاسبه شده و در دفاتر شناسایی میشود.سرفصل مورد اسفاده در شرکت بیمه واگذارنده خسارت دریافتی از بیمه گراتکایی با ماهیت درآمد و سرفصل خسارت
اتکایی قبولی در دفاتر شرکت بیمه اتکایی با ماهیت هزینه است.

 

 

5-ثبت حسابداری شناسایی سهم بیمه گر اتکایی از خسارت در شرکت بیمه واگذارنده و پرداخت آن

بدهکار بستانکار

بیمه گر اتکایی xxx

خسارت دریافتی از بیمه گر اتکایی xxx

بابت شناسایی وثبت سهم بیمه گر اتکایی از خسارت پرداختی

6-شناسایی سهم بیمه گراتکایی از خسارت در دفاتر بیمه گر اتکایی

بدهکار بستانکار

خسارت اتکایی قبولی xxx

شرکت بیمه ی واگذارنده xxx

بابت شناسایی سهم بیمه گراتکایی از خسارت

در طول دوره ی مالی سرفصلهای بیمه گر اتکایی و شرکت بیمه ی واگذارنده بابت مطالبات و بدهی ها (حق بیمه یاخسارت)گردش بدهکار و بستانکار داشته و تصفیه بین شرکت بیمه ی واگذارنده و بیمه گراتکایی نیز در مقاطع مشخص در طی دوره ی قرارداد و همچنین در پایان قرارداد انجام می شود.پس از هر پرداخت در طی قرارداد دریافت کننده وجه دردفاتر پرداخت کننده بدهکار شده ودر پایان قرارداد نیز با توجه به مانده بدهی یاطلب در سر فصل های بیمه گر اتکایی و شرکت بیمه واگذارنده به تصفیه با بیمه گر اتکایی یا شرکت بیمه واگذارندهاقدام می شود.ثبت های حسابداری در هر یک از حالات ممکن به شرح زیر خواهد بود:

7-پرداخت به بیمه گراتکایی یا شرکت بیمه ی واگذارنده در طی دوره ی قرارداد


بدهکار بستانکار

بیمه گر اتکایی /شرکت
بیمه ی واگذارنده xxx


بانکxxx

بابت پرداخت به بیمه گر
اتکایی /شرکت بیمه ی واگذارنده

 

8-پرداخت به بیمه گر اتکایی یا شرکت بیمه ی واگذارنده در پایان قرارداد


بدهکار بستانکار

بیمه گر اتکایی /شرکت
بیمه ی واگذارندهxxx

بانکxxx

بابت پرداخت به بیمه گر
اتکایی /شرکت بیمه ی واگذارنده و تصفیه ی نهایی

9-دریافت از بیمه گر
اتکایی یا شرکت بیمه ی واگذارنده در پایان قرارداد

بدهکار بستانکار

بانکxxx

بیمه گر اتکایی /شرکت بیمه ی واگذارندهxxx

بابت پرداخت به بیمه گر
اتکایی /شرکت بیمه ی واگذارنده و تصفیه ی نهایی

کارمزد اتکایی ثابت ومتغیر

عموما دو نوع کارمزد درقراردادهای اتکایی پیش بینی می شود.در نوع رایج آن که کارمزد ثابت است از ابتدای قرارداد نرخ کارمزد ثابتی مبنای محاسبات کارمزد و ثبت های حسابداری قرار میگیرد.در نوع کارمزد متغیر فرایند به این صورت است که از ابتدا کارمزدی با عنوان کارمزد موقت با نرخ توافق شده بین دو طرف در صورت حساب های اتکایی صادره اعمال شده و مبنای ثبت های حسابداری قرار می گیرد.در پایان قرارداد با توجه به ضریب خسارت قرارداد اتکایی نسبت به تعدیل نرخ کارمزد موقت اقدام وسپس کارمزد نهایی در حساب ها ثبت می شود.دراین نوع کارمزد بر خلاف کارمزد ثابت نرخ کارمزد قرارداد با توجه به ضریب خسارت
متغیر خواهد بود.

مشارکت در منافع اتکایی

مشارکت در منافع از ویژگی های خاص قراردادهای اتکایی نسبی است بیمه گر اتکایی بابت مشارکت در منافع حاصله ی خود کارمزد ی به شرکت بیمه ی واگذارنده پرداخت می کند که به آن کارمزد منافع
اتکایی گفته می شود.کارمزد منافع اتکایی در ساده ترین پاداشی است که بیمه گر اتکایی بابت سود به دست آمده از قراردادهای اتکایی فیمابین به شرکت بیمه ی واگذارنده می پردازد.

 

ثبت های حسابداری مربوط به کارمزد منافع اتکایی در دفاتر بیمه گر واگذارنده و بیمه گر اتکایی به شرح زیراست:

1-شناسایی مشارکت درمنافع توسط بیمه گر واگذارنده

بدهکار بستانکار

بیمه گر اتکاییxxx

کارمزد منافع اتکاییxxx

بابت شناسایی مشارکت در منافع اتکایی

2- شناسایی مشارکت درمنافع توسط بیمه گر اتکایی

بدهکار بستانکار

هزینه ی کارمزد منافع
اتکاییxxx

شرکت بیمه ی
واگذارندهxxx

بابت شناسایی سهم بیمه گر
واگذارنده از منافع قراداد اتکایی بسته شده

روش های مشارکت شرکت بیمه ی واگذارنده در منافع بیمه گر اتکایی

محاسبه مشارکت بیمه یواگذارنده در منافع بیمه گر اتکایی معمولا به 4 روش زیر انجام می شود

1-روش درصد ثابت

2-روش مرحله ای (پلکانی)

3-روش ضریب سود

4- روش ضریب خسارت

1-روش در صد ثابت:

این روش رایج ترین نحوه ی
مشارکت شرکت بیمه ی واگذارنده در منافع عملیات اتکایی است.در این روش بیمه گر
اتکایی در صد ثابت و مشخصی از سود حاصل از عملیات اتکایی خود را که معمولا بین 10
تا 30 درصد است به شرکت بیمه ی واگذارنده پرداخت می کند.

 

2-روش مرحله ای (پلکانی)

در این روش میزان یا درصد
مشارکت در منافع بستگی به میزان سود بیمه گر اتکایی در مقایسه با حق بیمه ی واگذار
شده دارد.

3-روش ضریب سود

در این روش مشارکت در
منافع به صورت متغیر و براساس نسبت سود اتکایی به حق بیه ی اتکایی واگذار شد ه
محاسبه و پرداخت می شود.

4-روش ضریب خسارت

در این روش نیز مشارکت در
منافع به صورت متغیر و بر اساس ضریب خارت قرارداد (نسبت خسارت واقع شده به حق بیمه
ی عاید شده)محاسبه و پرداخت می شود.

سود سپرده اتکایی

معمولا در قرارداد های
اتکایی نسبی و به منظور کاهش حجم مبادلات پولی شرکت بیمه ی واگذارنده بخشی از حق
بیمه ی اتکایی واگذاری را به عنوان سپرده ی حق بیمه نزد خود نگه می دارد و پس از
مدت تعیین شده در قرارداد مبلغ آن را ازاد و در حساب های فی مابین منظور می کند.با
توجه به اینکه شرکت بیمه ی واگذارنده از محل سپرده ی یاد شده سرمایه گذاری کرده و
درآمدی کسب می کند.باید بخشی از این درآمد را در زمان آزاد کردن سپرده به بیمه گر
اتکایی پرداخت کند.میزان سودی که بسته به عرف به بیمه گر اتکایی پرداخت می شود بین
5/2 تا 5 در صد است.

ذخائر فنی در بیمه های
اتکایی

ذخائر فنی درصدی از حق بیمه می باشد که به موجب
قانون هر شرکت بیمه برای پرداخت خسارت باید آن را نگهداری کند. موسسات بیمه مکلف
اندبرای ایفای تمام تعهداتی که به موجب قراردادهای بیمه مستقیم و قراردادهای بیمه اتکایی بر عهده گرفته اند
ذخائر فنی را محاسبه و در حساب ها شناسایی کنند.به طور کلی ذخایر فنی مربوط
به سهم بیمه گران اتکایی در صورت های مالی در ترازنامه ودر سر فصل ((سهم بیمه گران
اتکایی از ذخایر فنی)) به عنوان یکی از اقلام تشکیل دهنده دارایی ها شناسایی
میشوند.

شناسایی سهم بیمه گران اتکایی از ذخایر
فنی

سهم بیمه گران اتکایی از ذخایر فنی عمدتا
شامل ذخیره حق بیمه اتکایی واگذاری و ذخیره خسارت معوق اتکایی واگذاری است.سهم
بیمه گران اتکایی از ذخایر فنی در پایان دوره مالی محاسبه شده و افزایش یا کاهش
آنها در مقایسه با دوره مالی قبل به عنوان اقلام تعدیل کننده هزینه حق بیمه اتکایی
واگذاری یا درآمد خسارت سهم بیمه گران اتکایی در حساب خلاصه سود و زیان ثبت خواهد
شد.طرف حساب این تعدیلات سود وزیانی حساب سهم بیمه گران اتکایی از ذخایر فنی است
که بیانگر سهم بیمه گران اتکایی از ذخایر خسارت و حق بیمه شرکت است و در قسمت
دارایی ها در ترازنامه نشان داده می شود.

منبع:حسابداری شرکت های بیمه

نویسندگان:داریوش محمدی امیررضا نعمت الهی

منبع:bimehetekaee.persianblog.ir

 

نقش بیمه های اتکایی در شرکتهای بیمه

+ 0
- 0

نقش بیمه های اتکایی در شرکتهای بیمه

سرمایه و اندوخته های شرکت های بیمه اگرچه منابع قابل توجه و هنگفتی است ولی در مقایسه با تعهدات بسیارسنگینی که قبول می کنند بسیار اندک و محدود است و به همین دلیل در مقابل حوادث و
خطرات بزرگ بسیار آسیب پذیر هستند . توسعه فعالیت های اقتصادی ، ایجاد واحد هایعظیم صنعتی ، ناوگان های بزرگ هواپیمایی و دریایی ، پوشش های مسئولیت و تجمع خطردر رشته های مختلف بیمه ، تعهدات شرکت های بیمه را روزبه روز افزون تر کرده است .
شرکت های بیمه برای کاهش تعهدات سنگین خود راهی جز واگذاری بخشی از تعهدات خود به دیگر شرکت های بیمه ندارند که این واگذاری به روش های مختلف صورت می گیرد که به آن بیمه اتکایی گفته می شود .به طور کلی همانطور که بیمه گذاران اموال و داریی های
خود را نزد شرکت های بیمه ، بیمه می کنند ، شرکت های بیمه نیز خود و تعهدات خود را نزد دیگر شرکت های بیمه ( بیمه گراتکایی ) در مقابل خسارت سنگین و بزرگی که ممکن است وضعیت مالی آنها را با مخاطره روبه رو کند ، بیمه می کنند . در واقع با این عمل
شرکت های بیمه ، شرکت های دیگری به نام بیمه گر اتکایی را در نتایج مالی تعهداتخود سهیم می کنند . بابیمه اتکایی خطر بین چندین شرکت بیمه در داخل و خارج از کشورتقسیم شده و در صورت بروز خسارتی بزرگ وضعیت مالی یک شرکت بیمه با مخاطره روبه رو نمی شود . وبه عبارتی ساده تر ، بیمه اتکایی یعنی تقسیم خطر و ریسک یک تعهد بیمه ای مکانیزم عملی بیمه اتکایی بدین شکل است که بیمه گر اتکایی در مقابل دریافت مبلغی از حق بیمه ، تمام یا بخشی از تعهدات بیمه گر واگذارنده را به عهده می گیرد

تقاضا برای بیمه اتکایی

چرا بیمه اتکایی برای
بیمه گران اهمیت دارد ؟

بر اساس نظریه مالی ،در شرایط تعادلی بازار سرمایه ، برای شرکت هایی که داریی های خود را به صورت متنوع و گسترده نگهداری می کنند ، نیازی به بیمه اتکایی وجود ندارد اما واضح ترین دلیل وجود تقاضا برای بیمه اتکایی این است که شرکت های بیمه پور تفوی کاملا متنوعی ندارند .

بیمه اتکایی ، نوعی مکانیزم جایگزین برای ایجاد تنوع سازی بیشتر در ریسک است ، اما عوامل دیگری از قبیل حداقل کردن مالیات ها ، اثر محدودیت های مقرراتی و نیز خدماتی که بیمه اتکایی فراهم می کند می توانند وجود تقاضا برای بیمه اتکایی را توجیه کنند .برآورد نشان می دهندکه گرچه سهم کمی از بیمه های زندگی ، بیمه اتکایی می شوند ، در بیمه اموال ومسئولیت مقدار زیادی از ریسک های بیمه شده به شرکت های بیمه اتکایی واگذار شده است . مسئله برنامه ریزی
بیمه اتکایی در سطح یک شرکت ، اصولا بر اساس نیازهای خاص آن شرکت رفع می شود .

کارکردهای بیمه اتکایی

هیچ شرکت بیمه ای به تنهایی ظرفیت مالی کافی برای پوشش بیمه ای تعداد نامحدودی از قراردادها را در هریک از رشته های بیمه ای ندارد . مشابه این ، یک شرکت بیمه همیشه با توجه به اندازه هر ریسک واحدی که بتواند آنها را با اطمینان بپذیرد . محدودیت دارد .در ابتدا ممکن است گفته شود که اگر ریسکی برای یک شرکت بسیار زیاد باشد ، می توان این ریسک را بین چند شرکت بیمه تقسیم کرد . این فرآیند ، بیمه مشترک نامیده می شود که هنوز هم دربین شرکت های بیمه متداول است .

معامله متقابل عمل واگذاری بین دو بیمه گر اولیه است . معامله متقابل ،مبادله سهمی از فعالیت بیمه ای یک بیمه گر با سهمی از فعالیت بیمه ای مشابه بیمه گر دیگر است . هدف از معامله متقابل ، ثابت نگه داشتن حجم حق بیمه های مشابه در یک سطح و دستیابی هم زمان به گسترش بیشتر ریسک است .

بیمه اتکایی ازوضعیتی که چند شرکت بیمه بخش هایی از یک خسارت احتمالی را جداگانه بیمه کرده باشند
، به مراتب کاراتر است و هزینه کمتری دارد . همچنین ، بیمه اتکایی روشی کارا در پخش ریسک در بین چند شرکت است اما برای پاسخ به این پرسش که چرا یک شرکت بیمه ، خریدیک قرارداد بیمه اتکایی را سودمند می داند ، دلایل دیگری نیز وجود دارد . کاردکردها یا امتیازات بیمه اتکایی شامل موارد زیر است .

1- تامین مالی

2- افزایش ظرفیت

3- تثبیت هزینه های خسارت

4-حمایت در برابر حوادث فاجعه آمیز

5- مساعدت در بیمه گری

6-تسهیل ورود و خروج از قلمرو و جغرافیایی با یک حوزه فعالیت بیمه ای

1- تامین مالی

یک شرکت بیمه در موردحجم حق بیمه ای که می تواند صادر کند محدودیتی دارد که به مقدار مازاد شرکت وابسته است وقتی که حق بیمه ها پیشاپیش جمع آوری می شوند ، شرکت باید ذخیره ای برای حق بیمه های عاید نشده ایجاد کند . بیمه اتکایی نیز از طریق کاهش ذخیره حق بیمه های عاید نشده ، شرکت بیمه را قادر می کند تا
مازاد خود را افزایش دهد . بیمه اتکایی ، به ویژه برای یک شرکت بیمه جدید یا در حال رشد و یا حتی شرکت بیمه ای که قصد گسترش فعالیت صدور بیمه نامه در رشته های بیمه ای جدید را دارد ، مفید است .

2- ظرفیت

در واژگان بیمه ، ظرفیت به معنای توانایی یک شرکت در بیمه کردن میزان بزرگی از پوشش بیمه ای واحد های منفرد در معرض خسارت ( ظرفیت مورد بزرگ ) یا انعقاد قراردادهای متعدد در یک رشته بیمه ای ( ظرفیت حق بیمه ای ) است . داشتن ظرفیت زیاد ، بنابر دلایل بازاریابی ضروری است . برای یک شرکت بیمه توضیح این مطلب که نمایندگی
هایش یا کارگزاران بیمه فعالیت فوق العاده خوبی داشته اند ولی به این دلیل که شرکت به سقف ظرفیت خود در یک رشته بیمه ای رسیده است و لذا آنها نباید تا پایان سال به فعالیت خود ادامه دهند مشکل است . بیمه اتکایی این امکان را نیز برای شرکت فراهم می آورد تا بتواند ریسک های بیشتری از آنچه وضعیت سرمایه و مازاد شرکت اجازه می
دهد و یا ریسک هایی که مدیریت شرکت آنها را بسیار مخاطه انگیز می داند ، بیمه کند.

3- تثبیت هزینه های خسارت

یک شرکت بیمه مانندهر بنگاه تجاری دیگر مایل است تا آن جا که ممکن است نتایج مالی خود را در سالهای مختلف یکسان کند . با وجود این ، ممکن است به دلایل متعدد ( اقتصادی ، آب و هوایییا دلایل دیگر ) و یا به علت کافی نبودن تنوع سازی فعالیت های بیمه در یک طبقه فعالیت بیمه ای ، نتایج مالی شرکت بیمه در بعضی از رشته ها دچار نوسان شدید شود .

بیمه اتکایی یکی از تمهیداتی است که شرکت بیمه می تواند نوسان های سال به سال را در حد خاصی کاهش دهد
. بیمه اتکایی را می توان شبیه عملیات بانکی دانست . به این نحو که شرکت بیمه درسال هایی که هزینه های خسارت بسیار زیاد است از بیمه گر اتکایی قرض می گیرد و در سال هایی که هزینه های خسارت کم است ، باز پرداخت می کند

4- حمایت در برابر حوادث فاجعه آمیز

حوادث فاجعه آمیزناشی از بلایای طبیعی ، حوادث صنعتی و یا وقوع بلایایی از این دست ، بر روند عادی تجربه خسارتی شرکت تاثیر زیادی دارد که همین مطلب نیز ممکن است دلیل اصلی خرید بیمه اتکایی باشد . یک خسارت فاجعه آمیز ممکن است وجود یک شرکت را به خطر اندازد .
در این مورد ، یک قرارداد بیمه اتکایی ، در حقیقت بیمه کردن یک شرکت بیمه است .

5- مساعدت در بیمه گری

شرکت های بیمه اتکایی به آمار و اطلاعات تجربی فراوانی در مورد انواع مختلف پوشش های بیمه ای ، روش های نرخ گذاری ، بیمه گری و ارزیابی خسارت ها دسترس دارند . این تجربه برای یک شرکت
بیمه واگذار کننده ، برای ورود به یک رشته بیمه ای ، یک قلمرو جغرافیایی جدید و یا بیمه کردن یک ریسک نامتعارف بسیار مفید است .

 

6- تسهیل ورود و خروج از یک قلمرو جغرافیایی یا یک حوزه فعالیت بیمه ای

از جمله امکانات و مزایای بیمه اتکایی ، فراهم آوردن خدمات بسیار با ارزش برای ورود به یک بازار جدید است . این امکانات برای شرکت بیمه
ای که قصد دارد تا فعالیت خود در یک رشته و یا یک منطقه جغرافیایی را متوقف کندنیز بسیار مفید است .

اگر یک شرکت بیمه قصدخروج از یک قلمرو جغرافیایی یا حوزه فعالیت بیمه ای داشته باشد ، و قتی می توانداین کار را از لحاظ قانونی انجام دهد که کلیه قراردادهایش خاتمه یافته باشد . ازلحاظ فنی ، شرکت بیمه می تواند قراردادهای خود را فسخ و حق بیمه های عاید نشده را باز پرداخت کند ، اما این کار هزینه بسیار زیادی دارد و با اعتراض بیمه گذاران ، تولیدکنندگان و نهادهای نظارتی نیز مواجه می
شود . روش دیگر برای این کار ، انتقال تمام پور تفوی شرکت بیمه به یک شرکت بیمه دیگر و یا یک شرکت بیمه اتکایی است .

نتیجه

صرف نظر از نوع و اندازه یک شرکت بیمه ، استفاده از بیمه اتکایی در سطح جهان گسترش یافته است . معامله بین شرکت بیمه اتکایی و شرکت بیمه اصلی ، فقط انتقال پول نیست ، بلکه بیمه اتکایی می تواند مکانیزم بیمه را بهبود بخشد .

منبع:bimehetekaee.persianblog.ir

انواع بیمه های اتکائی

+ 0
- 0

انواع بیمه های اتکائی

کلیه قرارداد های اتکائی را می توان به دو نوع و شکل کلی تقسیم کرد.

قراردادهای اتکائی نسبی و غیر نسبی.

بیمه اتکائی نسبی : بیمه گراتکائی سهم ثابتی از کلیه تعدات بیمه گر اولیه را با همان شرایط اولیه پردازد.

بیمه اتکائی غیر نسبی : بیمه گراتکائی مسئول پرداخت آن دسته از خسارات است که بیشتر از مبلغ خاصی است که براساس شرایط قرارداد ملزم به پرداخت آن است.

نکته : قرار دادهاینسبی اولین قراردادهای اتکائی هستند که دربازار بیمه ظاهر شدند که اصل پیدایش انها از بیمه مشترک (coInsurance) بوده که برطبق آن هر بیمه گر سهمی از سرمایه یک بیمه را تقبل می نموده است.

اشکال و انواع بیمه های اتکائی

قراردادهای غیر نسبی

1- قراردادمازاد زیان درمدت معین : بیمه گر متعهد پرداخت خسارت است اگر مجموع خسارت های یکسال بیمه گر واگذارنده بیشتر از مبلغ معین توافق شده در یک سال یا بیشتر از درصدی از حق بیمه باشد

2- مازاد خسارت

2-1: برمبنای وقوع حادثه بیمه گر اتکائی خساراتی بیشتر ازمبلغ را می پردازد که مجموع آن در هر حادثه از مبلغ توافق بیشتر باشد.

2-2 : برمبنای خطر بیمه گر اتکائی هر خسارتی را که توافق شده است را می پردازد.

قرارداد اتکائی نسبی

براساس سیستمی است که در آن مبلغ بیمه شده یا حق بیمه و خسارت به نسبت درصدی که از قبل مشخص شده است بین بیمه گر اتکائی و بیمه گر واگذارنده تقسیم می شود.

1- قرارداد اتکائی مشارکت : در این نوع بیمه در صد معین و مشخصی از کلیه خطرات بیمه گر اولیه به بیمه گر اتکائیواگذار می شود.

2- قرارداد اتکائی مازادسرمایه: فقط مبالغ زیادتر از سهم نگه داری بیمه گر اولیه به بیمه گر اتکائی واگذار می شود.

نکته : ممکن است که درصد خسارت یک شرکت بیمه واگذارنده با بیمه گر اتکائیش در قراردادهای اتکائی(مازاد)و(مشارکت) با یکدیگر تفاوت داشته باشد.

مزایا و معایب قراردادهای بیمه اتکائی

مزایای بیمه اتکائی مشارکت:سادگی وراحتی از مهمترین مزایای راردادهای اتکائی مشارکت است،در زمانی که قرارداد منعقدگردید اجرا و مسائل مالی آن نیاز به صرف وقت اندکی دارد.

معایب بیمه اتکائی مشارکت:عیب اصلیو عمده آن این است که شرکت بیمه واگذارنده حق انتخاب و گزینش خطرات واگذار شده به بیمه گر اتکائی را ندارد بلکه موظف است که درصد معین و مشخص از کلیه خطرات و حق بیمه آنها را واگذار نماید و حال آنکه ممکن است که شرکت شرایط نگه داری بسیاری از
این خطرات را داشته باشد.

نکته: تفاوت اصلی واساسی قرارداد اتکائی مازاد و مشارکت در این است که در قرارداد مازاد سرمایه،شرکت واگذارنده آن قسمت از ریسک وخطر را تحت پوشش قرارداد اتکائی قرار می دهد که مازاد
سهم نگه داری خودش می باشد.

مزایای قرار داد مازاد سرمایه:

درقراردادهای مازاد سرمایه مشکلات قراردادهای مشارکت وجود ندارد و شرکت بیمهواگذارنده می تواند حق بیمه کلیه خطرات و ریسک هائی را که در محدوده ظرفیت و سهم نگهداریش قرار می گیرد برای خود نگه دارد و بین خطرات مختلف بیمه در سهم نگه داری فرق بگذارد.

قرار داد مازاد سرمایه قادر است که خطرات بزرگ را تحت پوشش قرار دهد.

عیوب قرار دادهای مازاد سرمایه

1- خطرات واگذار شده از گسترش و پراکندگی برخوردار نبوده،بلکه بسیار محدود می باشد و به همین دلیل اگر تجربه خسارتی این پرتفوی باعث
ضرر و زیان بیمه گر اتکائی گردد،درصد ومیزان خسارت حاصله به مراتب بیشتر از شرکت واگذارنده خواهد بود زیرا تمرکز این نوع کارهای نامناسب و پرخطر در پرتفوی بیمه گراتکائی بیشتر است.

2- هزینه های بیمه گر واگذارنده و بیمه گر اتکائی در رابطه با نحوه اداره قراردادهای مازاد سرمایه در مقایسه با سایر قراردادهای اتکائی بیشتر
خواهد بود.

3-امروزه به منظور کاهش هزینه های دوطرف،شرکت های بیمه واگذارنده اطلاعات اندکی را به بیمه گر اتکائی در مورد هر خطرمی دهند. از طرف دیگر بیمه گر اتکائی از این امر نگران است که نمی تواند کنترل کافی بر روی کارهای واگذاری از سوی شرکت واگذارنده داشته باشد.

* ذکر این نکته لازم و ضروری است که نه قرارداد مازادسرمایه و نه قرار داد
مشارکت هیچ کدام قادر به ارائه یک پوشش کامل و مناسب در قبال تجمع خطرات اتفاقی وتمرکز خسارات نخواهند بود.

نکته : نوع دیگر ازقرار داد اتکائی ،قرارداد مرکب مشارکت و مازاد سرمایه است.

مثال:یک شرکت بیمه واگذارنده سهم نگهداری رابرای هرخطر تا 400 پوند می پذیرد و تعیین می کند مایل است خطرات تا 100000 پوند رابپذیرد .

برای این منظور یک قرارداد مرکب مشارکت و مازاد سرمایه را منعقد میکند.

مزایای قرارداد مازاد خسارت

1-شرکت بیمه واگذارنده دارای پوشش مناسبی در قبال خطرات فوق العاده بزرگ است که می تواند باعث کاهش و نقصان ظرفیت مالی وی گردد. پوششی که از این طریق ارائه می شود یک پوشش 100% است.

2- با توجه به این که بیمه گر اتکائی مسئولیتی در تناوب خسارات کوچک و متعددی که هزینه آنها کمتر از ظرفیت پایین قرارداد اتکائی مازادخسارت ندارد،به همین دلیل بیمه گر واگذارنده سهم بیشتری از درآمد حق بیمه ناخالص را برای خود نگه می دارد.

3- هزینه های اداری این پوشش اتکائی برای طرفین قرارداد ارزان تر و مناسب تر است.

معایب قراردادهای اتکائی مازاد خسارت

1- نرخ گذاری در واقع عیب اصلی در این قرارداد اتکائی است.

2- معمولا“ قرارداد اتکائی مازاد خسارت بیمه گر واگذارنده را در قبال شدت خسارات وارده حمایت می کند به همین جهت شرکت بیمه واگذارنده باید
کلیه خسارات وارده را که پائین تر از حد ظرفیت نگهداریش میباشد را باید خودش پرداخت نماید.

- اگر شرکت بیمه واگذارنده بخواهد به منظور حفظ و حراست خودش در فبال افزایش تعدد خسارات ظرفیت نگهداری پایینی را برگزیند بیمه گراتکائی
باید این فشار را تحمل نماید،به همین دلیل هردوطرف قرارداد متحمل هزینه های اداری زیادی خواهند شد.

 

جدول زیر نشان دهنده اهداف و محدوده پوشش قابل ارائه به وسیله انواع مختلف اتکائی غیر نسبی است.

نوع قرار داد اتکائی

هر خسارتی که بیشتر از ظرفیت نگه داری شرکت بیمه
واگذارنده باشد.

تجمع خسارت ناشی از یک حادثه که متجاوز از جمع کل ظرفیت
نگه داری شرکت بیمه وا گذارنده باشد.

سهم خالص خسارات نگهداری شده در سال بیشتر از مبلغ معین
بوده ویا از ضریب خسارت پیش بینی شده متجاوز است.

قرار داد های مازاد
خسارت

براساس خطر

دارای پوشش نیست

بدون پوشش

بدون پوشش

براساس وقوعد حادثه

امکان ندارد

دارای پوشش است

بدون پوشش

مازاد زیان در مدت معین

معمول نیست

معمول نیست

دارای پوشش

مازاد ضریب خسارت

معمول نیست

معمول نیست

دارای پوشش

منبع مورد استفاده برای جمع آوری مطالب :

بیمه اتکائی ، رابرت لوئیس کارتر ، ترجمه هادی دستباز ،انتشارات بژوهشکده بیمه

منبع:bimehetekaee.persianblog.ir